İnovasyonda Fikirlerin Gelişmesi Nasıl Gerçekleşir?

İnovasyon derken çoğunlukla büyük yenilikleri, çığır açan icatları düşünürüz ama aslında her şey küçük bir fikirle başlıyor. O fikir nasıl gelişiyor, hangi süreçlerden geçiyor dersen ister istemez fazla düşünmeden olmaz. Mesela aklınıza bir şey takılır, illa ki bir şekilde çalışıp onu nasıl daha işe yarar hale getirebileceğinizi düşünürsünüz. En ilginci de şu ki bu süreç bir anda pat diye olmuyor; ufak ufak, bazen duraksayarak ilerliyor.

Fikirler genellikle bir ihtiyaçtan doğuyor. Çoğunuz fark etmişsinizdir, bir şey canınızı sıkar, hoşunuza gitmez ya da daha kolay yapmanın yolunu ararsınız. İşte tam bu noktada yaratıcılık devreye girer, içinden ‘‘Acaba şöyle yapsam mı?’’ sorusu çıkar. Çok fazla sorudan, denemeden geçer bu aşama. İnsan düşünür, bazen ‘‘bu olmaz’’ ya da ‘‘bu iyiydi’’ diyerek kendini yönlendirir. İster istemez analitik olmak gerekiyor burada ama demek istediğim, kafada bir eleme çabası var. Bir fikri geliştirmek sadece yaratıcı olmak değil, aynı zamanda onu yeniden şekillendirmekle, sınırlarına çekmekle ilgiliymiş gibi görünür.

Yaratıcılık sabit bir şey değil; bazen elinizin altındaki küçük detaylar doğrudan fikrinize yön verir. Mesela, biri bir problem anlatır ve siz o problemi duyunca daha önce aklınıza gelmemiş bir çözüm fikri uçuşmaya başlar. Böylelikle fikir gelişir, dallanır budaklanır. İşte insanlar neden takılıyor bazen, çünkü yeni bir şey ortaya koymak istediğinde başkasının yorumuyla, kendi kafasındaki sınırlarla ve hatta bazen korkularıyla savaşır. Fakat bu da sürecin bir parçası diyebiliriz.

İnovasyonun hızla gerçekleştiği zamanları düşünebilirsiniz; çoğunlukla böyle bir ateşleme anı olur, sonrası ise detaylarla boğulmak. İnsan ister istemez ‘‘Bu nasıl çalışır?’’ diye sorar, ya da ‘‘Bunu kimler kullanır?’’ diye düşünür. Bu noktada da fikrin yaşaması için ona dışarıdan bakmak gerekiyor. Sadece kendi kafanızı kurcalamak yeterli olmuyor yani. Başkalarının da fikri anlaması, ona ilgi göstermesi lazım. Bu yüzden fikir ortamda paylaşıldıkça, farklı bakış açıları eklenince gelişme ivmesi artıyor.

Bazen de fikirler birbirine çarpar, birbirleriyle etkileşime girer. İki farklı şeyden bir üçüncüsü ortaya çıkar. O yüzden ilginç olan şu ki, yaratıcı süreç çoğu zaman izole bir an değil. İnsan çevresinden, bulunduğu ortamdan, hatta bazen hiç beklemediği bir andan etkileniyor. Şunu söyleyeyim; çok kafa yormak iyi ama bazen az kafayı takmak da lazım. Çünkü doğal gelişim dediğimiz şey, bir çiçeğin yavaş açması gibi oluyor. Acele edince ya tam olmaz ya da gerçekten tutmaz.

Her fikrin gelişimi için en önemli şey aslında açık bir zihin, biraz sabır ve deneme cesaretidir. Zaten her şey böyle başlamıyor mu? Ufaktan başlamak, bazen yanlış yapmak, bazen vazgeçmek ama sonunda bir şey çıkıyor ortaya. İyi bir fikrin mutfağında kaç tane deneme var bilmiyoruz, ama kesin olan şu ki hiçbir şey ilk anda tam olarak oturmaz. Ancak zamanla, üzerine düşünerek, bazen başka birinin fikriyle harmanlanarak o fikir kendini bulur.

Vallahi böyle bakınca işler daha basit görünüyor ama insan düşününce işte. İnovasyon dediğin şey rastgele değil, biraz düzen, biraz kaos, biraz da şans karışımı bir şey. Ama en önemlisi, fikrini beslemek, ona yatırım yapmak. Bu yatırım illa parasal olmak zorunda değil, zaman, ilgi ve emek de en az onun kadar değerli.

Son olarak, aklınızda şunu tutun; iyi fikirler bir anda gelmez, gelişir. Bu gelişim de çok şiirsel değil, bazen sıkıcı, bazen inişli çıkışlı, bazen de kendi içinde bir macera. Ama işte bu yolculuğun içinde, bir yerlerde, insan gerçekten istediği şeye yaklaşır. O yüzden bırakın fikirler yavaşça solsun, büyüsün. Kim bilir, belki de basit bir sorudan doğan o fikir, çokça zaman sonra büyük değişimlere kapı açacak.